در شماره های قبل به یکی از مشکلات کودکان دچار اختلال یادگیری به نام ادراک دیداری پرداختیم. ادراک دیداری توانایی تشخیص محرک هایی است که در اطراف ما وجود دارد. یکی از زیر مجموعه های ادراک دیداری، تمیز دیداری است که گاهی اشتباهات کودک در دیکته به ضعف در این مورد مربوط می شود. تمیز دیداری؛ یعنی،قدرت برقراری تفاوت میان دو محرک براساس ویژگی های مشخص. ضعف در تمیز دیداری باعث می شود كودك در ادراك و ريزه كاري ها و جزئيات كلمه اي كه به خاطر سپرده است دچار مشكل بوده و بنابراين درنوشتن آنها مرتكب اشتباه شود.

کودکی که تفاوت میان «ک» و«گ» را نمی شناسد هنگام دیدن هریک از این دو حرف ویژگی های بخصوص آنها را تشخیص نمی دهد، همچنین کودکی که در تمیز دیداری ضعف دارد درمورد حروف مشابه دیگر مانند:ب- ت/ س- ش/ ع- غ/ ح- خ/و…قادر به تشخیص از یکدیگر نبوده وآنها را با هم اشتباه می گیرد.

این مشکل در دوره پیش از دبستان و قبل از یادگیری حروف و اعداد نیز قابل تشخیص است، وقتی کودک نمی تواند اشکال مختلف هندسی را در اندازه ها و رنگ های مختلف دسته بندی کند ممکن است در تمیز دیداری ضعف داشته است، بنابراین آموزش تفاوت ها و شباهت ها قبل از آغاز مدرسه جهت جلوگیری از مشکلات تحصیلی حائز اهمیت است.

ضعف در تمیز دیداری هنگام نوشتن و خواندن کودک را دچار مشکل می کند، او نمی تواند بین حرف "ف و ق" یا "پ و ث" تفاوتی قائل شود و این ضعف باعث می شود او در نوشتن و خواندن حروف این چنینی دچار اشتباه شود. ضعف در تمیز دیداری در درس ریاضی هم خود را نشان می دهد، کودک ممکن است اعداد و یا حروف آن ها را اشتباه بنویسد یا بخواند، برای مثال نمی تواند بین عدد 6 و 2 تمیز قائل شود.

 برای تقویت تمیز دیداری ( تمیز شباهت و تفاوت) بازی ها و تمرین های زیادی وجود دارد که برای آشنایی بیشتر به چند مورد اشاره می کنیم:

از کودک می خواهیم اشکال هندسی مختلف را دسته بندی کند.

از کودک می خواهیم نخود، لوبیا و عدس هایی را که در یک ظرف ریخته ایم جدا کند.

از کودک می خواهیم حروف شبیه به حروف مورد نظر را جدا کند.

از کودک می خواهیم حرفی را که با بقیه متفاوت است پیدا کند.

تشخیص نقش از زمینه: توانایی تشخیص یک چیز از محیطی که در آن قرار دارد نیز یک مهارت ادراکی است که به واسطه مربوط بودن به تمیز در این قسمت به شرح آن می پردازیم. هنگامی که کودک بتواند نقش را از زمینه تشخیص دهد، این توانایی را خواهد داشت که یک حرف را از بین حروف دیگر جدا کند، یک حرف را در کلمه تشخیص دهد، یک کلمه را در یک  جمله تشخیص دهد و به این ترتیب در خواندن کلمه ها در یک جمله، یک پاراگراف و یک صفحه دچار مشکل نشود.

برای تقویت تشخیص شکل از زمینه میتوانیم:

تصویری به کودک نشان دهیم و از او بخواهیم چیزی را که ما نام می بریم را در صفحه پیدا کند.

در یک کادر حروف و یا اعداد مختلف بنویسیم و از کودک بخواهیم حروف و یا اعدادی را که مشخص کرده ایم پیدا کند.

بعد از موفقیت در مرحله قبلی به جای حروف از کلمه ها و به جای عدد یک رقمی از عددهای چند رقمی استفاده می کنیم.

اكمال ديداري: اين مهارت نیز به توانايي بازشناسي يك چيز اطلاق می شود بدون اينكه كل آن نشان داده شود یعنی زمانی که کودک بتواند کل یک چیز را تشخیص دهد بدون اینکه همه آن را ببیند وتوانایی درک همه آن را داشته باشد. در صورت ضعف در این مورد برای تقویت اکمال دیداری می توانیم تمرین های زیر را انجام دهیم:

کامل کردن اشکال هندسی که قسمتی از آن رسم شده است.

کامل کردن یک نقاشی که بخش  هایی از آن رسم نشده است.

به طور کلی تقویت تمیز ( دقت) دیداری به رفع برخی از مشکلات کودکان در خواندن، ریاضی و نوشتن کمک می کند و چنانچه قبل از ورود به مدرسه آن را تقویت کنیم از بروز برخی مشکلات در یادگیری جلوگیری می کند، بنابراین به والدین پیشنهاد می شود قبل از ورود به مدرسه با ارزیابی مفاهیم پایه کودکان خود، از نقاط ضعف و قوت کودک خود مطلع شوند و در صورت نیاز از کمک درمانگران این حوزه  استفاده نمایند.

شرمین اسمعیلی انور
دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی تربیتی